terug naar Parktuin Oosterhouw
Stinzenplanten
Stinzenplanten (in de dikke Van Dale: stinsenplanten) groeien voornamelijk op kleigrond verrijkt met de organische stof die uit vijvers en grachten wordt gebaggerd. Stinzenplanten (stins = steenhuis) is een verzamelnaam voor planten die van elders (Z Europa, maar ook gebieden in Duitsland en Nederland) zijn ingevoerd vanaf de middeleeuwen tot het midden van de vorige eeuw. De bekendste stinzenplant is wel het sneeuwklokje, zowel de enkele als de dubbele vorm. De planten wisten zich zo goed te handhaven en soms ook uit te breiden, dat ze nu tot de Nederlandse flora worden gerekend. Kwamen planten van nature voor in Z.Limburg en zijn later aangeplant bij een Groninger borg dan is deze inheemse plant hier een 'regionale stinzenplant'. Een voorbeeld hiervan is de daslook. Tot de stinzenplanten worden niet alleen bolgewassen gerekend, maar ook sommige heesters en vaste planten; evenals sommige "onkruiden": zevenblad en fluitekruid. De naam stinzenplant werd voor het eerst gebezigd door de botanicus Dr. J.Botke (1923), die opmerkte dat planten uit deze groep veel voorkomen bij oude boerderijen, kerkhoven, buitenplaatsen, steenhuizen of zoals deze gebouwen in het noorden worden genoemd: borgen (Groningen), havezaten (Drenthe en Overijssel) en stinzen (Friesland). In later jaren was het D.T.E.v.d.Ploeg, die zich veel met stnzenplanten bezighield. Vaak groeien stinzenplanten ook op plaatsen die lange tijd verwaarloosd werden. U kunt nog even de website van de Schierstins te Veenwouden bezoeken.
 |
Hier volgt de volledige lijst van planten, die we vatten onder de stinzenplanten. De lijst is enigszins subjectief: zelf vat ik ook de Rosa alba ‘Maxima' (rechts) (Jacobietenroos) en de Rosa gallica ‘Versicolor' (links) (rosa mundi) onder de groep stinzenplanten. |
 |
Zie voor boeken over dit onderwerp de Bibliotheca Oosterhouwensis onder STINZENPLANTEN
| Latijnse benaming
|
in cultuur vanaf
|
Nederlandse naam
|
Groningse benaming
|
|
| Aconitum pyramidale | Fr 1480 | monnikskap |
Oadam en Evoa in 't hoeske peerdeseeske |
|
| Aegopodium podograria (inheems) | zevenblad | heers |
 |
|
| Ajuga reptans | E 1596 | zenegroen | ||
| Allium ursinum | 1561 | daslook | look |
 |
| - vineale (inheems) | kraailook | |||
| Anemone blanda | E 1898 | oosterse anemoon | ||
| - nemorosa | Zwt 830 | bosanemoon |  |
 |
| - ranunculoides |
 |
|||
| Anthriscus sylvestris (inheems) | fluitekruid | hondekruud zie ook: Roomse kervel |
 |
|
| Aquilegia vulgaris | 1470 | akelei | blaauwklokjes |
 |
| Arum italicum | E 1683 | Italiaanse aronskelk |
 |
|
| - maculatum | Middeleeuwen | gevlekte aronskelk | ||
| Chionodoxa sardensis | sneeuwroem | |||
| Colchicum byzantinum | Zwt 1561 | herfsttijloos | noakende wiefkes |
 |
| Convallaria majalis | 1420 | lelietje der dalen |
 |
|
| Cornus mas | inh. lang in cult. | gele cornoelje | ||
| Corydalis cava | E 1596 | holwortel | doefke ainbain |
 |
| - solida | E 1596 | voorjaarshelmbloem | doefkes |
 |
| Crocus tomasinianus | E 1847 | |||
| - vernus | 1550 | boerencrocus | krookjes | |
| Dicentra spectabilis | D 1769 | gebroken hartjes |
bingeltjes klaaitrös |
 |
| Zwt 830 | vingerhoedskruid |
|
||
| Doronicum pardalianches | Zwt 830 | voorjaarszonnebloem |
 |
|
| Eranthis hyemalis | B 1570 | winteraconiet | aidoor | |
| Erythronium dens-canis | 1594 | honstand |
 |
|
| Fragaria moschata | 13e eeuw) | grote bosaardbei | boseerbij | |
| Fritillaria meleagris | 1572) | kievitsbloem | kievitsaai |
 |
| Galanthus elwesii | E 1874 | groot sneeuwklokje | ||
| - ikariae | glanzend sneeuwklokje | |||
| - nivalis | Middeleeuwen | gewoon sneeuwklokje | liederke (=stakker) |
zie ARTIKEL
over sneeuwklokken
|
| - 'Plenus' | E 1772 | dubbel sneeuwklokje | ||
|
Galanthus ikariae |
||||
| Galium odoratum | Fr ± 1500 | lieve-vrouwe-bedstro | ||
| Geranium phaeum | B 1576 | donkere ooievaarsbek |
 |
|
| - pratense | B 1583 | beemdooievaarsbek | ||
| - robertianum(inheems) | robertskruid | rorimke | ||
| Helleborus foetidus | 1594 | stinkend nieskruid |
 |
|
| - virides(inheems) | wrangwortel | |||
| Hemerocallus fulva | Zwt 1561 | daglelie | ||
| Hepatica nobilis | Zwt 830 | leverbloempje | blomke veur blad | |
| Hesperis matronalis | (sinds oudheid | damastbloem | damast |
 |
| Lamiastrum galeobdolon var florentinum | Fr 1873 | gele dovenetel | gele titjezoeger | |
| Lamium maculatum | D 1588 | paarse dovenetel | ||
| Leucojum aestivum | 1594 | zomerklokje | ||
| - vernum | lang in cultuur | lenteklokje | ||
| Lilium martegon | Zwt 830 | Turkse lelie | krullelie |
 |
| Lonicera caprifolium | lang in cultuur | tuinkamperfoelie |
laive-heers-handjes zoegertje |
|
| Matteuccia struthiopteris | 1696 | struisvaren |
 |
|
| Muscari armeniacum | E 1877 | blauwe druifjes | blaauwkraaltjes | |
| Myrrhis odorata | sinds oudheid | Roomse kervel | toeterloof | |
| Narcissus poeticus 'Actaea' | dichtersnarcis | widde narcis |
 |
|
| Narcissus pseudacorus ssp major | trompetnarcis | poaskeblom | ||
| Ornithogalum umbellatum | 1594 | vogelmelk | (wit) steerntje |
 |
| - nutans | 1594 | knikkend vogelmelk |
 |
|
| Pachysandra terminalis | 1860 | pachysandra | ||
| Pastinaca sativa (inheems) | pastinaak | bollepiet | ||
| Petasitus albus | B 1588 | wit hoefblad | wit stinkblad | |
| Polygonatum (x) hybridum | ± 1600 | salomonszegel | mot mit bigg'n |
|
| Primula vulgaris | Fr ± 1500 | stengelloze sleutelbloem | plevaaierkes | |
| Pulmonaria officinalis | Zwt 1561 | breed longkruid |
 |
|
| Ranunculus ficaria (inheems) | speenkruid | renonkel | ||
| Ribes alpinum | ang in cultuur | Alpenbes | ||
| Rubus spectabilis | E 1827 | prachtframboos |
 |
|
| Saxifraga granulata 'Plena' | 1720 | Haarlems klokkenspel | stainroos | |
| Scilla bifolia | 1594 | sterhyacint | ||
| - non scripta | wilde hyacint |
 |
||
| - sibirica | E 1796 | Oosterse sterhyacint | ||
| - tubergeniana | 1931 | witte sterhyacint | ||
| Symphoricarpus albus | E 1817 | sneeuwbes | knappertjes | |
| Tulipa silvestris | 1594 | bostulp | ||
| Vinca minor | sinds oudheid | maagdepalm | ||
| Viola odorata | sinds oudheid | maarts viooltje |
 |
|
| Polygonum cuspidatum | 1823 | Japanse duizendknoop | ||
| - bistorta (inheems) | adderwortel | adderworrel | ||
| Veratrum album | E 1548 | veratrum | Soalemo's hinklaid |
 |
